БЕМОРИСТОНИ ИБНИ СИНО Ёрии таъҷилӣ: (+992) 90 255 03 03
Бемористони байналмилалии Ибни Сино

Камхунӣ чи бемориест?

Мудири бахши озмоишгоҳи

Бемористони Ибни Сино,

Хуросон Набиева. 

 

Камхунӣ ё анемия як навъи вайроншавӣ ё осебдидагӣ дар селулҳои хунӣ аст, ки дар он мизони ҳемоглобин ва ҳамзамон теъдоди эритроситҳо коҳиш меёбад.

Камхунӣ ба унвони як бемории сонавӣ ё дуюмдараҷа шинохта мешавад, ки нишонае аз бемориҳои дигар аст.

Ин беморӣ аксаран дар натиҷаи камбуди оҳан дар таркиби ҷисми инсон пайдо мешавад.

Камхунӣ худ ба худ пайдо намешавад, балки нишонае аз бурузи бемориҳои дигар аст, аз бемориҳои вирусӣ ва уфунӣ гирифта, то вараму омосҳои саратонӣ. Бинобар ин, дар сурати падид омадани нишонаҳое аз камхунӣ бояд фавран ба пизишк муроҷиат кард. Бо анҷоми муоина пизишк метавонад иллати камхуниро дарёбад, вазъияти хунро мушаххас созад ва барои муолиҷа доруҳои заруриро ба шумо тавсия кунад.

Нишонаҳои камхунӣ

Камхуние, ки сабабаш камбуди оҳан дар бадан бошад, мешавад осон ташхис дод, вале бештари беморон ба пизишкон хеле дер муроҷиат мекунанд. Дар натиҷа, марҳилаи аввали беморӣ пушти сар шуда ва мариз вориди мароҳили сангинтар ва ҷиддитари беморӣ мешавад. Сабабаш ин метавонад бошад, ки гоҳе камхунӣ алоими худашро нишон намедиҳад ва ё  аломатҳояш чандон нигаронкунанда ба назар намеояд. Вале ҳамон гуна, ки болотар гуфтем, табоҳии хун дар охирин мароҳили беморӣ рух медиҳад, баъд аз он ки беморӣ ба бофтҳо ва андомҳо осеб расондааст. Бино бар ин, дар сурати пайдо шудани нишонаҳои камхунӣ, ҳатман ба мутахассис муроҷиат кунед, озмоишҳои лозимро анҷом диҳед ва бемориро бартараф намоед. Нишонаҳои камхунӣ инҳоянд:

* бадан заъиф мешавад;

* қобилияти корӣ ба таври чашмгир коҳиш меёбад;

* хастагии зиёд, ҳатто агар фаъолияти ҷисмонию зеҳнии зиёде ҳам надошта бошад;

* хоболудагии доимӣ;

* табъ (настороение)и одам мураттаб хира мешавад;

* мизони хашму нороҳатӣ боло меравад;

* дар бадан камбуди витомин эҳсос мешавад, доим мехоҳед чизе бихӯред;

* сардард бештар мешавад;

* қуфл задани гӯшҳо ё садои занг дар он;

* пеши чашмон сиёҳӣ пайдо мешавад;

* майли шадид ба хӯрдани чизҳое, ки хурданӣ нестанд;

* саргиҷа пайдо мешавад ва гоҳ ҳатто таодул ва тавозунро аз даст медиҳед;

* гоҳ-гоҳе тангии нафас эҳсос мешавад;

* мӯйҳо ва нохунҳо шикананда мешаванд, ранги онҳо бадтар мешавад;

* дарди қалб;

* заъфи мушақҳои бадан;

* гоҳ ҳушёриро аз даст медиҳед ва беҳуш мешавед.

Омилҳои бурузи камхунӣ

Омилҳои камхунӣ бисёр аст. Ҳар яке аз онҳо метавонанд боиси эҷоди ихтилолот ва табоҳӣ дар хун шаванд, аммо дар бештари мавридҳо чанд омил ба таври ҳамзамон боиси ин беморӣ мешавад. Омилҳои асосӣ ва паҳншудаи камхунӣ иборатанд аз:

* Сифати хӯрок.

Истеъмоли хӯрокҳое, ки дар таркибашон оҳан надоранд ё кам доранд, боиси ин беморӣ мешавад;

* Шуморе аз бемориҳо, ки боиси костагии тавлиди эритросит ва ё глубулҳои сурхранг дар мағзи устухон мешаванд, ба монанди:

Ба камхунӣ оризаҳое чун норасоии гурда, норасоӣ дар системи ғадудҳои дарунрез (эндокринӣ), коҳиши протеин, бархе аз анвоъи уфунатҳои музмин ва ҳамчунин омосҳои саратонӣ мусоидат мекунанд. Ин ҳолатест, ки дар он эритроситҳои хун аз байн мераванд, тӯли умри онҳо ба таври қобили таваҷҷуҳе коҳиш меёбад. Ин ҳолатро танҳо бо озмоиши хун метавон ташхис дод. Эритроситҳо аслан бояд чаҳор моҳ умр бинанд. Аммо дар сурати ба вуҷуд омадани нишонаҳои патологӣ, тӯли умри онҳо ба таври чашмгир кам мешавад. Дар ин замина нишонаҳои камхунӣ пайдо мешавад ва пешрафти беморӣ ба мушоҳида мерасад, инчунин, мушкил дар дастгоҳи гувориш (системи ҳозима) ба вуҷуд меояд. Донишмандон дарёфтаанд, ки ҷазби оҳан дар меъда ва дар қисмати болоии рудаи борик рух медиҳад. Дар сурати бурузи беморӣ дар ин андомҳо, раванди ҷазбу ҳазми хӯрок вайрон мешавад ва дар натиҷа камхунӣ ва хунравии музмин сар мезанад.

Иллатҳои сонавия ё дувумияи камхунӣ

Сарфи назар аз ин ки таҳқиқи камхунӣ имкон додааст, ки мо омилҳои онро беҳтар шиносоӣ кунем, аммо падидаҳои дигаре ҳам ҳаст, ки боиси камхунӣ мешаванд. Ин иллатҳо пинҳон ҳастанд ва бисёре аз дармонҷӯён тасаввур намекунанд, ки ин падидаҳо метавонанд сабаби камхунӣ бошад. Масалан:

Гуруснагӣ кашидан ва парҳез аз ғизоҳои дорои протеин. Камхунӣ бештар дар афроде рух медиҳад, ки тасмим гирифтаанд гиёҳхор шаванд. Бадани инсон ба унсурҳои камёби мавҷуд дар гӯшт, шир ва маҳсулоте монанди инҳо ниёз дорад. Агар аз истеъмоли онҳо худдорӣ кунед, пас бояд ҷойгузине барояшон пайдо кунед. Бемории испурч ва бордорӣ ҳам гоҳе боиси камхунӣ мешавад.

Гоҳе варзишкорон ҳам камхун ташхис дода мешаванд. Сабабаш ин аст, ки мушакҳои бадани варзишкорон миқдори зиёде аз оҳанро “мехӯранд” ва барои камхунӣ замина фароҳам месозанд. Аммо ба далели сабки зиндагии фаъол нишонаи камхунӣ дар варзишкорон зиёд ба мушоҳида намерасад. Фақат бо анҷом додани озмоишҳо ва муоинаҳои доимӣ  мешавад камхуниҳои пинҳонро бамавқеъ ва зуд шиносоӣ кард.

Ташхиси камхунӣ

Ташхиси камхунӣ шомили муоинаи дақиқи хун ва кулли бадан мешавад. Равишҳои ташхиси муассир иборатанд аз:

* озмоишҳои умумии болинӣ;

* ташхиси дақиқи озмоишгоҳии камхунӣ;

* ҳангоми таҳқиқи миқдори эритроситҳо метавон навъи камхуниро шиносоӣ кард;

* мушаххас кардани теъдоди ретикулуоситҳо;

* ташхиси сатҳи ҳемоглобин;

* мушаххас кардани ҳематокрит;

* таҳқиқи паҳншавии  эритротситҳо дар бадан;

* таҳлили хун барои мушаххас кардани лейкотситҳо;

* мушаххас кардани теъдоди тромботситҳо;

* ташхисе, ки ба таҳқиқи раванди гувориш ва метоболизм кумак мекунад;

* мушаххас кардани ферритин, ки нишонгари бемориҳои илтиҳобӣ аст.

Илова бар ҷамъоварии натоиҷи тестҳо ё озмоишҳо, пизишк бояд беморро муоина кунад. Муоинаи умумӣ ба ташхис ва шиносоии камхунӣ ва пардохтан ба озмоишҳои баъдӣ кумак мекунад. Бавижа, ҳангоми муоинаи зоҳирӣ пизишкон метавонанд тағйирот дар пусти баданро мушоҳида кунанд ва бо ламс кардан метавон бузург шудани испурчро мушоҳида кард.

Табобати камхунӣ мисли дигар бемориҳо танҳо аз тарафи мутахассис ва он ҳам пас аз муоина таҳия мешавад.

ФОТО

 

ВИДЕО