БЕМОРИСТОНИ ИБНИ СИНО Ёрии таъҷилӣ: (+992) 90 255 03 03
Бемористони байналмилалии Ибни Сино

ТАБОБАТИ САРАТОНИ ПРОСТОТ ДАР МАРОҲИЛИ ГУНОГУН ВА УСУЛҲОИ САМАРАНОКИ ТАБОБАТ.

Саратоншиноси Бемористони  Ибни Сино,

доктор Зарипов Асадулло  Гадоевич.  

 

Саратони ғадуди простата мушкилест, ки ба он ҳар як мард метавонад дучор шавад. Дар ҳоли ҳозир усули боэътимоди пешгирии ин беморӣ вуҷуд надорад ва фаҳмидани хатари дучор шудан ба онро ҳам касе наметавонад пешгӯӣ кунад.

Бо вуҷуди ин, табибон имрӯз қодиран саратони ғадуди простотро дар ҳамон давраҳои аввалияаш ошкор кунанд ва табобати дурусташро ба роҳ монанд. Бинобар ин, агар табиби саратоншинос вуҷуди саратони простатро дар касе ҳадс занад, рӯҳафтода шудан нашояд. Имрӯз тибби муосир саратони ғадуди простотро бо муваффақият табобат мекунад.

Давраҳо ва хусусиёти ҷараёни саратони ғадуди простата.

Ғадуди простата - узви хурд буда (ба андозаи тӯби пинг-понг мебошад), дар пояи масона ҷойгир гардидааст. Вазифаи асосии он - синтези тарашшӯҳоте, ки ба таркиби нутфа (манӣ) шомиланд ва ширкат дар тарашшӯҳи манӣ мебошад.

Саратони ғадуди простата, далолат бар пайдоиш ва бузург шудани варам дар простата мекунад, ки қобилияти рушди зуд ва метостозиро (интиқоли ҳуҷайраҳои бадхим ба узвҳо ва бофтаҳои дигари бадан) дорад. Бемории мазкур бисёр хатарнок буда, дар ҳар синну сол метавонад пайдо шавад. Бо вуҷуди ин, саратони ғадуди простата, бештари маврид дар мардони синнашон аз 60 сола боло ба қайд гирифта мешавад.

Тибқи оморҳои мавҷуд, солона тақрибан 1 миллион нафар одам, гирифтори саратони ғадуди простата гардида, ва ҳар нафари саввум аз ин теъдод, дар натиҷаи ин беморӣ мефавтад.  

Табибон рушди бесобиқаи ин бемориро ба тағйир дар вазъи ҳоромнӣ, тамоюли ирсӣ, тағзияи номуносиб ва таъсири як қатор авомили дигар, ки нақши онҳо то ба ҳол пурра муайян нагардидааст, рабт медиҳанд. Аз оғози пайдоиши аввалин ҳуҷайраи саратонӣ, то рушди аълоими беморӣ, ки мардонро маҷбур мекунад ба табиб муроҷиат кунанд, одатан чанд сол мегузарад. Маҳз бо ин сабаб, маризон бештар ба назди саратоншинос  аллакай бо варами бузургшуда, ки табобаташ бисёр душвор аст ҳозир мешаванд.

Мутахассисон рушди саратони ғадуди простатаро ба чор давра ҷудо мекунанд:

1. Давраи аввал бо варами хурд, ки ҳоло ба раванди потоложики гиреҳҳои лимфавӣ ҳамроҳ нагардидааст (ба гиреҳҳои лимфавӣ ҳуҷайраҳои саратонӣ метавонанд бо ҷараёни лимф интиқол гарданд) мушаххас мегардад. Дар ин давра бемор одатан худашро хуб ҳис мекунад. Қоъидатан дар ин давра, саратони ғадуди простата, тасодуфан,  дар ҷараёни табобати як бемории дигар ошкор карда мешавад. Дар ин давра, саратони простот ба саломатии бемор хъатарнок нест ва табобаташ вақти зиёд намегирад.

2. Давраи дуввуми саратони ғадуди простот маънои онро дорад, ки варам бузургтар  шуда истодааст.  Он аллакай мешавад бо ҳангоми муоъинаи ректолӣ (ташхиси рӯдаҳо) муаян кард (простот ба девораи пеши рӯдаи рост наздик аст ва табиб метавонад бо ангуштонаш онро ламс кунад). Дар баробари ин, аломатҳои саратон ҳоло зоҳир нашудаанд. Ба ҳамин хотир, гузаштани муоъинаи саривақтии уролог аҳамияти вежа дорад. Наздики 80% афроде, ки дар онҳо саратони простот дар давраи дуюм ошкор гардидааст, табобат меёбанд.

3. Дар давраи саввум, варам бузургтар шуда, аз ҳудуди пардаи (ғишои) простот таҷовуз мекунад. Ҳуҷайраҳои саратонӣ дар гиреҳҳои лимфавии коси хурд ва як қатор узвҳои ҳамсоя пайдо мешаванд. Дар ин давра бемор одатан худро нороҳат ҳис мекунад: бо сабаби тағйири шакли ғадуд, пешобкунии бемор халалдор мегардад ва ӯ дар ҷатум   эҳсоси дард мекунад. Акнун барои пирӯзи бар варам, амалиёти ҷарроҳӣ кофӣ нест ва саратоншиносон усули омехтаро (таркибӣ) ба кор мебаранд, ки равишҳои гуногуни маҳв кардани ҳуҷайраҳои саратониро дар бар меги рад. Теъдоди табобатшавандаҳо дар ин давра 40% ро ташкил медиҳад.

4. Дар давраи чорум саратон дар қатори простата, инчунин ба узвҳои ҷудогонаи дигар ё гиреҳҳои лимфавӣ исобат мекунад. Решадавонӣ (метостоз) метавонад дар устухонҳо, шуш, ҷигар ва ғ. ошкор гардад. Агар бемор фарди солхурда ва гирифтор ба бемориҳои музмин бошад, табибон аз ҷарроҳӣ даст мекашанд ва усулҳои эҳтиёткоронаи табобатро ба кор мебаранд, ки умри беморро тӯлонитар ва дардашро камтар мекунанд. Дар ин давра саратон одатан табобатнашаванда аст.

Усулҳои табобати саратони простот.

Табобати саратони ғадуди простот на танҳо аз давраи беморӣ вобастагӣ дорад. Навъи варам ҳам аҳамияти муҳим дорад. Навъи варамро ҳангоми биопсӣ муаян мекунанд. Барои ин кор намунаҳои бофтаро гирифта, зери микроскоп меомӯзанд.

Баъзе аз навъҳои саратон, барои мисол саратони ҳуҷайраи чандшаклии (полиморфӣ) ғадуди простот, ба рушди зуд ва пархошгарона тамоюл доранд ва рушди навъҳои дигар бошанд, таҳти тоъсири ҳормонҳо қарор доранд. Саратоншиноси пуртаҷриба пеш аз интихоби усули табобат, ҳамаи ин шароит ва инчунин назари худи беморро ба инобат мегирад.

Таҷҳизоти техникии бемористон ҳам, нақши муҳим дар табобати саратони ғадуди простот дорад. Махфи нест, ки имрӯз фанновариҳо ва дорӯвории замонавӣ барои бештари марказҳои саратоншиносӣ дастнорас мебошанд ё акнун дар сатҳи роҳандозӣ қарор доранд. Ҳатто равишҳои клоссике, монанди бо роҳи ҷарроҳӣ дур кардани простот, метавонанд мутафовит бошанд ва ин дар муваффақияти табобат ва сифати зиндагии бемор асаргузор мебошад.

Табобат бо усули ҷарроҳӣ

Ғадуди простот узви муҳим мебошад, аммо як марди болиғ ба осони метавонад бе он ҳам зиндагӣ кунад. Ба ҳамин хотир, агар саратон ба узвҳо ва бофтаҳои ҳамсоя исобат накарда бошад ва ҳолати бемор баргузории ҷарроҳиро имкон диҳад, саратоншиносон  ҷарроҳиро ба бемор тавсия медиҳад. Ин ҷарроҳи дар истилоҳи тиббӣ простатэктомии родикол ном дорад ва пурра дур кардани простотро дар бар мегирад. Дар давраҳои аввалияи саратони простот, ин усул имкон медиҳад бемор дар кӯтоҳтарин фурсат пурра табобат ёбад (бемор ҳамаги 7 рӯз дар бемористон мемонад).

Дар баробари ин, бояд дар назар гирифт, ки сухан сари  дахолати ҷиддӣ ба кори организм меравад , ки  метавонад барои ҳаёти бемор хатар эҷод кунад ва оқибатҳои нохуше ба бор орад. Барои мисол баъзе аз беморон баъди ҷарроҳӣ, дар тӯли муддати мадид дар пешобкунӣ мушкил доранд ва наздики нисфи мардон аз кам шудани нерӯи шаҳвониашон шикоят мекунанд.

Равиши эҳтиёткоронаи таботи саратони ғадуди простот бо усули ҷарроҳӣ - дахолати лапороскопӣ ба шумор меравад, ки ҳангоми он дур кардани простот тариқи сӯрохиҳои дарозиашон чанд миллиметра, амалӣ мегардад. Дар натиҷа, хатари аворизи баъди ҷарроҳӣ кам гардида, бемор ҷарроҳиро сабуктар пушти сар мекунад.

Дар кишварҳои дорои тибби пешрафта, масалан Исроил ва ИМА ин амали ҷарроҳӣ бо истифодаи комлексҳои роботӣ, назири "Да Винчӣ" амалӣ мегардад.

Ҷарроҳӣ бо усули криё (Криоҷарроҳӣ)

Дар тибби муосир, криоҷарроҳи метавонад ҷойгузини амали ҷарроҳии анъанавӣ гардад. Усули мазкур дар давраҳои аввалияи беморӣ, вақте саратон ҳоло ба беруни простот исобат накардааст, мавриди истифода қарор мегирад. Дар давоми чанд ҳаракат, ба простоти бемор сӯзанҳои махсус ворид карда мешаванд, ки тавассути онҳо аргон ва азоти моеъ интиқол меёбад. Ҳароратҳои паст бофтаҳои ғадудро вайрон мекунанд ва тавассути УЗИ назорат мекунад, ки ин дахолат ба узвҳои ҳамсоя осеб нарасонад. Ин усул имкон медиҳад,  ғадуди простот маҳфуз бимонад (гарчанде кори он сахт халалдор мегардад). Солҳои охир, криоҷаррҳӣ бештару бештар ба сифати усули асосии табобати саратони простот пешкаш мегардад ва ин усул ба синну соли беморон ҳам бастагӣ надорад.

Усули ҷарроҳи бо радиатсионӣ (Радиаҷарроҳӣ)

Радиаҷарроҳӣ яке аз самтҳои муосири табобати фаврии саратони простот ба шумор меравад. Ин усул истифодаи системи "Кибер-корд" ро дар назар дорад. Асоси онро, таъсири партоби мутамаркази шуъо (радиатсия) ба варам (омос) ташкил медиҳад. Дар натиҷаи ин таъсир,  омос дар маҳалли простот ба кулли дафъ мегардад ва бофтаҳои наздикаш ҳам осеб намебинанд. Яке аз бартариҳои муҳими ин усул, тамоман бе дард ва бе ҷароҳат буданаш мебошад: бемор дар ҳол баъд аз ҷарроҳӣ метавонад бемористонро тарк кунад.

Радиамуолиҷа

Агар варам (омос) пархошгар буда, ба беруни простот таҷовуз кардааст ва инчунин дар ҳолатҳое, ки бемор барои ҷарроҳӣ бисёр заъиф аст, дастгоҳи муолиҷаи шуъоӣ метавонад ҷойгузини чоқуи ҷарроҳ гардад. Шуъоҳои рентгенӣ дар навбати аввал, ҳуҷайраҳои зуд тақсимшавандаро ҳадаф қарор медиҳанд  ва ҳуҷайраҳои саратонӣ ба рушди беназорат бештар тамоюл доранд. Бинобар ин, баъди ҳар навбат муолиҷаи шуъоӣ, варам (омос) хурд гардида, бофтаҳои исобат ёфта "поксозӣ" мешаванд.

Муолиҷаи шуъӣ ҳам, чун як усули алоҳидаи табобат ва ҳам, чун як илова ба ҷарроҳӣ: то дахолат ё баъди он, таъин карда мешавад. Ин усул ҳам берунӣ (вақте бемор зери шуъопош мехобад) ва ҳам дохила (вақте ба бадани бемор ғурӯшаҳои махсусӣ родиоактив ворид мекунад) мешавад.

Радиамуолиҷаи берунӣ дар навбати худ боз чанд намудро дар бар мегирад. Саратоншиносон мекӯшанд таъсири марговари радиатсияро ба бофтаҳои бадан, то ҳадди имкон кам кунанд ва бинобар ин мекӯшанд, партоби шуъи радиатсиониро ба простот то ҳадди имкон дақиқ анҷом диҳанд. Усулҳои муосири замонавӣ, монанди муолиҷаи шуъоии 3D тайидшуда, муъолиҷаи шуъоии шиддаташ андозашуда  (IMRT), муолиҷаи шуъоии истериосамъӣ (калишаӣ) (SBRT) ва муолиҷаи шуъоии протонӣ. Ҳар як аз равишҳо, бартари ва камбудиҳои худро дорад.

Бисёр вақт, радиамуолиҷа ба халал дар пешобкунӣ ва ихтилоли эрикталӣ мунҷар мегардад.

Муъолиҷаи шуъоии дарунӣ (брахтеропӣ), самаранокии радиатсияро аз ҳисоби кӯтоҳ кардани масофа аз сарчашмаи он то ҳаҷайраҳои саратонӣ, боло мебарад. Ғурӯшаҳои родиооктив, ки барои муолиҷа истифода мегарданд, дар таркибашон йоди родиооктив, поллодиюм ва дигар моддаҳои химиявӣ доранд, ки қодиранд муддати тӯлонӣ ба бофтаҳои гирду атроф таъсир расонанд. Вобаста аз усули мавриди истифода, ин ғурӯшаҳо метавонанд чанд моҳ (брахотерапии мудовим) дохили организми бемор бимонанд ва ҳам метавонанд, танҳо дар давраи муолиҷавӣ мавриди истифода қарор гиранд (брахотерапии муввақатӣ).

Кимиёдармонӣ (Шимидармонӣ)

Шимидармонӣ қоъидатан, вақте саратон дар организм паҳн мегардад, мавриди истифода қарор мегирад. Табибон барои табобати саратони бадхими простот, дорӯҳои лозимаро  давра ба давра таъин намуда, натиҷаҳои муолиҷа ва рушди асароти музирри ин дорӯҳоро назорат мекунанд. Дорӯҳои кимиёдармонӣ дар қатори ҳуҷайраҳои саратонӣ ба ҳуҷайраҳои солим ҳам таъсири манфӣ мерасонанд. Ба ҳамин хотир бемороне, ки аз ин муолиҷа мегузаранд, бисёр вақт аз халал дар кори узвҳои ҳозима, заъфи бадан, афтидани мӯй ва бемориҳои сироятӣ азият мекашанд.

Муолиҷаи иммунӣ

Ин намуди табобат ба фаъол кардани системи дифоъии (иммунитет) бемор равона гардидааст. Ҳуҷайраҳои саратонӣ барои бадани мо бегона мебошанд, аммо ба туфайли механизмҳои махсуси мутобиқшав, аз вокуниши системи дифоъии (иммунитет) бадан мегурезанд.

Дорӯҳо барои муолиҷаи иммунӣ, инфиродӣ ва дар шароити лабораторӣ омода мегарданд. Ҳуҷайраҳои хуни беморро меомӯзанд, то варами саратонӣ (омос) ро шиносоӣ кунанд ва воксини ба даст омадаро ба бадани бемор тазриқ мекунанд. Мутаасифона, саратоншиносон то ба ҳол натавонистанд самаранокии баланди ин усулро ба даст оранд, бинобар ин, ин усул бештар чун усули ёридиҳанда ва инчунин дар марҳалаҳои охири беморӣ, мавриди истифода қарор мегирад.

Табобати ҳормонии саратони ғадуди простот.

Азбаски бештар, рушди варам (омос) бо ҳормонҳои ҷинсии мардона таҳрик мегардад, дар мароҳили охири саратони простот, табибон метавонанд ба бемор дорӯҳоеро таъин кунанд, ки синтези ин маводро масдуд мекунанд. Одатан бемор бояд як умр маводи дорӯиро истифода барад. Ин навъи муолиҷа маънои ахтакунии тиббиро дорад: дар заминаи он, функсияи ҷинсии мард хомӯш мегардад.

Бо вуҷуди ин, дар якҷоягӣ бо усулҳои дигар, масалан радиамуолиҷа - истеъмолӣ ҳормонҳо метавонад ба табобати пурраи бемороне, ки ба онҳо простатэктомии родикол мамнӯъ мебошад, мунҷар гардад.

Умуман усулҳои табобати саратони простот бисёр гуногунанд ва ҳар сол усулҳои навтару самараноктар, ихтироъ мегарданд. Ба ибораи дигар, ҳолатҳои ноилоҷ, ки тиб натавонад ба бемор кумак намояд, қариб боқӣ намондаанд. Мушкил танҳо пайдо кардани табибест, ки битавонад барои бемор, усули самараноки табобатро интихоб кунад. Пас ноумед набояд шуд, табобати саратон бисёр вақт аз худи бемор ҳам вобастагӣ дорад.

ФОТО

 

ВИДЕО